τα ηφαιστειογενή . . . Μέθανα!

Τα Μέθανα, μια ηφαιστειογενής χερσόνησος της βορειο-ανατολικής Πελοποννήσου στο Σαρωνικό κόλπο, με πληθυσμό περί τους 2000 κατοίκους, παρά τη μικρή σχετικά έκτασή της, αποτελεί μια μοναδική σύνθεση πολύχρωμων εικόνων που αιφνιδιάζουν ευχάριστα και τελικά συναρπάζουν τον επισκέπτη.

Η γεωγραφική θέση της, η ποικιλία και οι εναλλαγές του φυσικού τοπίου της, όπου κυριαρχούν το πράσινο της βλάστησης και το καφε-κόκκινο των ηφαιστειακών κρατήρων, οι όμορφες παραλίες, οι ιαματικές πηγές και η πολιτιστική κληρονομιά της, την καθιστούν προορισμό ιδιαίτερα ελκυστικό για διακοπές όλες τις εποχές του χρόνου, για θεραπεία και αναζωογόνηση, αλλά και για τις «αποδράσεις του Σαββατοκύριακου». Από τα Μέθανα, επίσης, ο επισκέπτης έχει τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει ημερήσιες εκδρομές στην αρχαία Επίδαυρο, το Ναύπλιο, τις Μυκήνες ή τα νησιά του Αργοσαρωνικού (Πόρος, Ύδρα, Σπέτσες). Η πρόσβαση στη χερσόνησο είναι δυνατή οδικώς ή ακτοπλοϊκώς (από τον Πειραιά). Κύριο χαρακτηριστικό της χερσονήσου των Μεθάνων είναι το απαράμιλλο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον που γοητεύει τον επισκέπτη με την ποικιλία και τις εναλλαγές του, αλλά και τις γεωλογικές ιδιαιτερότητές του.

Ιδιαίτερο δε ενδιαφέρον παρουσιάζει ο ηφαιστειακός κρατήρας, κοντά στο χωριό Καμένη Χώρα, στη βορειοδυτική ενδοχώρα, ένας από τους 30 συνολικά, μικρούς και μεγάλους, κρατήρες που είναι διάσπαρτοι σε όλη τη χερσόνησο. Η ανάβαση στο χώρο (πορεία μισής ώρας περίπου σε βατό σηματοδοτημένο μονοπάτι) προσφέρει στον οδοιπόρο μια εμπειρία ανεπανάληπτη: διαδρομή μέσα σε πυκνή βλάστηση από πεύκα, κουμαριές, πουρνάρια και ελιές.

Στην πόλη των Μεθάνων
Το κατάφυτο από πεύκα νησάκι των Αγ. Αναργύρων (που ενώνεται με δρόμο με την πόλη) με τον ομώνυμο ναό και τα κατάλοιπα αρχαίας οχύρωσης, απέναντι το μεγαλοπρεπές κτίριο του υδροθεραπευτηρίου και η Βρωμολίμνη με τις θειούχες πηγές, οι οικισμοί Αγ. Χαράλαμπος και Δριτσέικα (λίγο πιο έξω από την πόλη), με χαρακτηριστικά δείγματα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής.

Τα ερείπια της ακρόπολης των αρχαίων Μεθάνων
Στο λόφο του Παλαιοκάστρου (κοντά στο χωριό Βαθύ, στη νοτιοδυτική πλευρά της Χερσονήσου), όπου σώζονται σε αρκετά καλή κατάσταση τμήματα αρχαίου τείχους.

Πολύ κοντά βρίσκεται και ο μικρός, λιθόχτιστος βυζαντινός ναός του Αγ. Νικολάου.

Το λιμναίο "σπήλαιο των περιστεριών" (στη νοτιοδυτική πλευρά της χερσονήσου, κοντά στο στενό του ισθμού, όπου η πρόσβαση είναι δυνατή)ανακαλύφθηκε το 1973 και καταλήγει σε τρεις θαλάμους καλυμμένους με νερό!

Τα χωριά της ενδοχώρας
Κτισμένα σε κατάφυτες πλαγιές, με πανοραμική θέα στη θάλασσα και το ηφαίστειο, διατηρούν ακόμη πολλά αξιόλογα δείγματα παραδοσιακής αρχιτεκτονικής, καθώς η τοιχοποιία των παλαιότερων κτισμάτων βασίζεται στην "καλοδουλεμένη" ηφαιστειακή πέτρα που αφθονεί στην περιοχή.


Ιαματικές πηγές
Οι θερμές ιαματικές πηγές των Μεθάνων κατέχουν εξέχουσα θέση στη μακραίωνη ιστορία της περιοχής. Ήταν γνωστές ήδη από τους αρχαίους χρόνους και μερικές χρησιμοποιούνταν ήδη από τότε !

Από πού μας έρχονται τα Ρίχτερ

Οι περισσότεροι σεισμοί στον ελλαδικό χώρο οφείλονται στις κινήσεις των λιθοσφαιρικών πλακών και κατά συνέπεια οι ζώνες έντονης σεισμικής δράσης ουσιαστικά ταυτίζονται με τις παρυφές των πλακών. Ο ελληνικός χώρος βρίσκεται στα όρια επαφής της ευρασιατικής πλάκας με την αφρικανική, γι' αυτό και είναι χώρος μεγάλης σεισμικότητας. Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία, η Ελλάδα από άποψη σεισμικότητας κατέχει την πρώτη θέση στη Μεσόγειο και την Ευρώπη, καθώς και την έκτη σε παγκόσμιο επίπεδο, μετά την Ιαπωνία, τις Νέες Εβρίδες, το Περού, τα νησιά Σολομώντος και τη Χιλή.

Βασικό τεκτονικό γνώρισμα του ελληνικού χώρου είναι το ελληνικό τόξο, το τόξο του Αιγαίου, το οποίο αποτελεί το όριο επαφής της ευρασιατικής λιθοσφαιρικής πλάκας, τμήμα της οποίας είναι το Αιγαίο, και της αφρικανικής, τμήμα της οποίας είναι η λιθόσφαιρα της ανατολικής Μεσογείου. Οι δύο λιθοσφαιρικές πλάκες συγκλίνουν στην περιοχή αυτή με σχετική ταχύτητα 2,5 εκατοστά το χρόνο με συνέπεια την καταβύθιση της ωκεάνιας πλάκας της ανατολικής Μεσογείου λόγω μεγαλύτερης πυκνότητας κάτω από την ηπειρωτική πλάκα του Αιγαίου.

Οπως σημειώνεται στο ενημερωτικό έντυπο του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας με τίτλο «Σεισμός: η γνώση είναι προστασία», το τόξο που δημιουργείται στην περίπτωση αυτή αποτελείται από την ελληνική τάφρο, το νησιωτικο τόξο, την οπισθοτάφρο και το ηφαιστειακό τόξο.

Η τάφρος δημιουργείται κατά μήκος της επαφής των δύο πλακών. Πρόκειται για ένα σύστημα τάφρων, μια σειρά από βαθιές λεκάνες από τη Ρόδο έως την Κεφαλονιά.

Το νησιωτικό τόξο αποτελείται από μια σειρά διαδοχικών νησιών, όπως η Ρόδος, η Κρήτη, η Κάρπαθος, τα Κύθηρα, και από την Πελοπόννησο. Το τόξο αυτό δημιουργείται από την παραμόρφωση και ανύψωση πετρωμάτων, κυρίως ιζηματογενών.

Η οπισθοτάφρος είναι μια θαλάσσια λεκάνη στο Κρητικό Πέλαγος μικρότερου βάθους από την τάφρο, μπροστά από το νησιωτικό τόξο και πάνω στην ευρασιατική πλάκα. Το ηφαιστειακό τόξο αποτελείται από διαδοχικά ηφαίστεια, ενεργά και ανενεργά, Σουσάκι, Μέθανα, Μήλος, Σαντορίνη, Νίσυρος, η δημιουργία των οποίων οφείλεται σε ανάτηξη της υποβυθιζόμενης αφρικανικής πλάκας. Κατά την άνοδό του το υλικό αυτό διαπερνά την ευρασιατική πλάκα και σχηματίζει τα ηφαίστεια.

Δίχτυα... από σεισμογράφους απλώνουν στο Σαρωνικό κόλπο Ελληνες και Γερμανοί επιστήμονες προκειμένου να... αλιεύσουν τις ρηξιγενείς ζώνες στο βυθό της περιοχής.

Συγκεκριμένα, εγκαθιστούν ένα πυκνό δίκτυο χερσαίων και υποθαλάσσιων σεισμογράφων για να καταγράψουν τη μικροσεισμική δραστηριότητα και ύστερα από επεξεργασία των δεδομένων να προσδιορίσουν πιθανά ρήγματα.

Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά πραγματοποιείται τηλεμετάδοση σε πραγματικό χρόνο των καταγραφών των σεισμογράφων θαλάσσιου πυθμένα που στέλνουν σήματα απευθείας σε ένα σταθμό βάσης που βρίσκεται στη ξηρά, ενώ μέχρι σήμερα η συλλογή των δεδομένων πραγματοποιούνταν μετά την ολοκλήρωση του πειράματος.

Τα παραπάνω υλοποιούνται στo πλαίσιo του ερευνητικού προγράμματος με τίτλο «Μικροσεισμική μελέτη του Σαρωνικού κόλπου». Αμέσως μετά το σεισμό της 7ης Σεπτεμβρίου 1999, ο Οργανισμός Αντισειμικού Σχεδιασμού και Προστασίας χρηματοδότησε κατόπιν διαγωνισμού μια σειρά από ερευνητικά προγράμματα, μεταξύ των οποίων και αυτό για το Σαρωνικό. Επιστημονικός υπεύθυνος για την υλοποίησή του είναι ο δρ Γιώργος Δρακάτος, ερευνητής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Αστεροσκοπείου Αθηνών.

Το πρόγραμμα εκτελείται με συνεργασία του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου του Αστεροσκοπείου Αθηνών, του Πανεπιστημίου του Αμβούργου, ενώ συμμετέχει και το Εθνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών με το ερευνητικό σκάφος «Αιγαίον».

«Στόχος του προγράμματος που θα ολοκληρωθεί εντός 15 μηνών είναι η μελέτη της δομής του Σαρωνικού κόλπου και ο εντοπισμός πιθανόν ρηξιγενών ζωνών», λέει στην «Ε» ο Γιώργος Δρακάτος. «Εγκαθίστανται περίπου 35 ψηφιακοί σεισμογράφοι γύρω από το Σαρωνικό κόλπο, συγκεκριμένα από το Σούνιο έως τα Μέθανα, καθώς και σε μεγαλύτερα ή μικρότερα νησιά, τη Σαλαμίνα, την Αίγινα, τον Πόρο, το Αγκίστρι, τον Αγιο Γεώργιο, τις Φλέβες, την Κύρα κ.ά. Ταυτόχρονα, ποντίζονται δέκα έως δώδεκα σεισμογράφοι θαλάσσιου πυθμένα, OBS (Ocean Bottom Seismometers). Αξίζει να σημειωθεί ότι για πρώτη φορά θα γίνει προσπάθεια τηλεμετρίας με OBS, οι καταγραφές των οποίων θα μεταδίδονται σε πραγματικό χρόνο σε έναν κεντρικό σταθμό στο Γεωδυναμικό Ινστιτούτο του Αστεροσκοπείου Αθηνών, ώστε να υπάρχει διαρκής παρακολούθηση της αναγραφόμενης σεισμικότητας, ό,τι δηλαδή γίνεται με το σεισμολογικό δίκτυο».

Τα όργανα που θα χρησιμιοποιηθούν είναι από τα πλέον σύγχρονα και οι καταγραφές θα γίνονται σε ψηφιακή μορφή. Κάθε σταθμός αποτελείται από ένα σεισμόμετρο ευρέος φάσματος, το οποίο ευαισθητοποιείται με την εδαφική κίνηση. Η κίνηση ψηφιοποιείται και αποθηκεύεται σε σκληρό δίσκο. Η τροφοδοσία των οργάνων γίνεται με μπαταρίες και από ηλιακούς συλλέκτες. Οι σταθμοί είναι εφοδιασμένοι με GPS, δηλαδή ειδικά όργανα που παίρνουν σήμα από δορυφόρους και προσδιορίζουν με πολύ μεγάλη ακρίβεια τις θέσεις (γεωγραφικές συντεταγμένες) των σταθμών.

Μετά το πέρας του επιστημονικού πειράματος, αποστέλλεται σήμα και ο σεισμογράφος OBS αναδύεται στην επιφάνεια και περισυλλέγεται.


πηγή ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ

Ο Ρήγας του ρεμπέτικου

«Ο πατέρας μου ο Μπάτης ήρθε απ' τη Σμύρνη το '22 κι έζησε 50 χρόνια σ' ένα κατώι φτωχικό», λέει ο Διονύσης Σαββόπουλος στο γνωστό του τραγούδι με τη φωνή της Σωτηρίας Μπέλλου.

«Γεννήθηκε στα Μέθανα γύρω στα 1887 και πέθανε στον Πειραιά στις 10 Μαρτίου 1967», αναφέρει σε σημείωμα του ο γνωστός ερευνητής του ρεμπέτικου Πάνος Σαββόπουλος.

«Πρόκειται για έναν από τους θεμελιωτές του κλασικού πειραιώτικου ρεμπέτικου τραγουδιού, άσχετα αν ηχογράφησε μόνο 17 τραγούδια σε δίσκους γραμμοφώνου. Ηταν ένα από τα μέλη της περίφημης "Τετράδος της ξακουστής του Πειραιά", που με την εμφάνισή της το καλοκαίρι του 1934 άλλαξε όλη την πορεία του λαϊκού τραγουδιού στις πόλεις και καθιέρωσε το μπουζούκι σαν το πιο εκφραστικό όργανο», σημειώνει ο Π. Σαββόπουλος.

Οι άλλοι τρεις της «Τετράδος» ήταν οι πασίγνωστοι Μάρκος Βαμβακάρης, Στράτος Παγιουμτζής, Ανέστης Δελιάς.

Επαιζε πάρα πολύ ωραία μπαγλαμά και είχε δικό του «χοροδιδασκαλείο» στη Δραπετσώνα, γύρω στο 1925, γράφει ο Τ. Σχορέλης. «Μέχρις ότου καεί το Καραϊσκάκη, το 1937, διατηρούσε εκεί καφενείο - τεκέ, όπου σύχναζαν όλοι οι μάγκες της εποχής. Στη ζωή του έκανε πολλές δουλειές. Εκτός από το χοροδιδασκαλείο και το καφενείο-τεκέ, πουλούσε φάρμακα για τους κάλους και τα δόντια, έκανε το μικροπωλητή, είχε ενεχυροδανειστήριο κ.ά. Είχε αναπτυγμένο το αίσθημα του χιούμορ και έχουν αφήσει εποχή τα καλαμπούρια του και οι "πλάκες" που 'χε σκαρώσει σε πολλούς, χωρίς την παραμικρή δόση κακίας».

Από τους δύο αυτούς ερευνητές του ρεμπέτικου και οι πληροφορίες που ακολουθούν: «Στα 8 του χρόνια η οικογένειά του μετακόμισε στον Πειραιά, γι' αυτό τον θεωρούν στην ουσία Πειραιώτη. Επρόκειτο για χαρακτήρα ατίθασο και ως εκ τούτου έκανε πάνω από 10 χρόνια στο στρατό». (Π.Σ.)

«Μέχρι το θάνατό του έπαιζε και τραγουδούσε πότε με συγκροτήματα και πότε μόνος του, γυρνώντας στα καφενεία και στις ταβέρνες. Ηταν πραγματικά ο αντιπροσωπευτικός τύπος του ρεμπέτη καλλιτέχνη. Οι παλιοί τον θυμούνται πάντα καλοντυμένο να παίζει στα λεμονάδικα, καθισμένος πάνω σ' ένα καρότσι, με το μικρό οργανάκι του, που το έκρυβε μέσα στην τσέπη του σακακιού του. Ο πιο όμορφος χαρακτηρισμός που γίνηκε για τον Μπάτη είναι αυτός που έκανε ο γερο-Τσακιριάν, που τον γνώριζε καλά. "Ηταν ο Ρήγας του Πειραιά". Είναι ένας χαρακτηρισμός που μαζί του συμφωνούν όλοι όσοι τον γνώρισαν. Οταν θάψανε τον Μπάτη, του βάλανε μαζί τον αγαπημένο του μπαγλαμά που του 'χε φτιάξει ο Τσακιριάν». (Τ.Σ.)

«Πέθανε από προβλήματα στα πνευμόνια. Λίγο πριν πεθάνει ο Μπάτης έγραφε τη διαθήκη του:

"Ο Μπαρμπα-Γιώργος γέρασε, δυο κόκαλα έχει μείνει, μα το μπαγλαμαδάκι του στιγμή δεν το αφήνει. Με μπαγλαμάδες αγκαλιά πέρασε τη ζωή του, με μια στερνή διπλοπενιά θ' αφήσει τη ζωή του. Να μην τον συγχωρήσετε, δεν έχει κάνει κρίμα, μόν' θέλει να τον θάψετε με μπαγλαμά στο μνήμα. Ο Μπαρμπα-Γιώργης ο Πειραιώτης, γερομάγκας και τσικ ιππότης, μπουζουκοπροσωπικότης, ο Μπαρμπα-Γιώργης ο Πειραιώτης"». (Π.Σ.)

Γνωστά τραγούδια του Μπάτη είναι η «Γυφτοπούλα», οι «Φυλακές του Ωρωπού», ο «Θερμαστής», το «Βάρκα μου μπογιατισμένη», το «Ζεϊμπεκάνο Σπανιόλο» («Ζούλα σε μια βάρκα μπήκα») και ο θρυλικός «Μπουφετζής» -απ' όπου οι στίχοι με τους οποίους θα κλείσω αυτό το σημείωμα: «Θέλω να γίνω μπουφετζής σε τούρκικους τεκέδες / να 'ρχονται οι χανούμισσες να πίνουν ναργιλέδες». Και στο φινάλε, η επωδός:

«Γεια σου, λεβέντη μου Μπάτη».